SEDEX SMETA uitgelegd

Een onafhankelijk overzicht van DQS, een geaccrediteerde certificeringsinstantie.

Sedex SMETA (Sedex Members Ethical Trade Audit) is – met meer dan 60.000 fysieke audits per jaar – de meest gebruikte methodologie voor ethische handelsaudits. Deze methode wordt ingezet om de arbeidsomstandigheden, de veiligheid en gezondheid op het werk, de milieuprestaties en de bedrijfsethiek bij leveranciers te evalueren. De methodologie, ontwikkeld door Sedex (Supplier Ethical Data Exchange), meet de prestaties van leveranciers aan de hand van de Ethical Trading Initiative (ETI) Base Code, de verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) en de toepasselijke lokale wetgeving. Dit biedt klanten, partners in de toeleveringsketen en andere externe belanghebbenden een consistent en vergelijkbaar beeld van de omstandigheden bij leveranciers in verschillende sectoren en regio's.

De huidige versie, SMETA 7.0, werd op 10 september 2024 door Sedex gepubliceerd en verving SMETA 6.1. SMETA wordt veelvuldig gebruikt door detailhandelaren, merken, producenten van voedingsmiddelen en consumentengoederen, fabrikanten en dienstverleners die een gemeenschappelijke basislijn voor sociaal en ethisch gedrag binnen hun toeleveringsketen nastreven.

Belangrijkste feiten over Sedex SMETA in één oogopslag

Context en drijfveren voor Sedex SMETA: Waarom is SMETA belangrijk?

Toenemende regelgevingsdruk op due diligence op het gebied van mensenrechten

Verplichte due diligence op het gebied van mensenrechten en milieu is in veel markten die door wereldwijde toeleveringsketens worden bediend, geëvolueerd van vrijwillige praktijk naar afdwingbare wetgeving.

De Duitse wet inzake due diligence in de toeleveringsketen (Lieferkettensorgfaltspflichtengesetz, LkSG), die sinds 2023 van kracht is, legt verplichtingen op met betrekking tot gedocumenteerde due diligence en risicobeheer voor bedrijven die onder de wet vallen. Het Duitse federale bureau voor economische zaken en exportcontrole (BAFA) heeft de controle van bedrijfsrapporten in oktober 2025 opgeschort en Duitse wetgevers hebben aangegeven dat de LkSG zal worden vervangen door een aanstaande wet inzake internationale maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven, die de EU-richtlijn inzake due diligence op het gebied van duurzaamheid van bedrijven (CSDDD) in de nationale wetgeving implementeert.

De CSDDD zelf werd in december 2025 herzien tijdens trilogonderhandelingen tussen de EU-cowetgevers, waarbij de overgangstermijnen verder werden aangepast en de eerste toepassingsronde nu gepland staat voor 26 juli 2028. Vergelijkbare verwachtingen bestaan in andere markten, waaronder de Britse Modern Slavery Act, de Franse Loi de Vigilance, de Noorse Transparency Act en de Amerikaanse Uyghur Forced Labor Prevention Act.

Binnen dit regelgevingslandschap bieden gestructureerde leveranciersaudits zoals SMETA een praktische bijdrage aan de bewijsvoering die organisaties gebruiken om negatieve gevolgen voor de mensenrechten en het milieu in hun waardeketen te identificeren, te voorkomen en aan te pakken.

Verwachtingen van klanten en kopers

Een tweede drijfveer is de directe verwachting van de klant. Retailers, merken en fabrikanten van originele apparatuur (OEM's) eisen steeds vaker van hun leveranciers dat zij een geldig SMETA-auditrapport op het Sedex-platform hebben staan als voorwaarde voor zakendoen of deelname aan aanbestedingen. Omdat SMETA een gedeelde methodologie is, kan één audit meerdere afnemers bedienen, wat de auditlast bij leveranciers vermindert en afnemers een vergelijkbare basis biedt voor het evalueren van risico's binnen hun toeleveringsketen.

Stem van investeerders, maatschappelijke organisaties en werknemers

Investeerders en ratingbureaus kijken naar hoe organisaties sociale en milieurisico's in hun waardeketen beheren, en maatschappelijke organisaties blijven een constante bron van controle op kwesties zoals dwangarbeid, kinderarbeid en onveilige arbeidsomstandigheden. De stem van de werknemer zelf wordt een steeds belangrijker onderdeel van de due diligence, en SMETA 7.0 legt sterk de nadruk op de kwaliteit van interviews met werknemers en klachtenprocedures. Deze verwachtingen maken systematische verificatie ter plaatse – in plaats van alleen zelfverklaringen – een steeds vaker voorkomende vereiste.

Kernvereisten van Sedex SMETA

SMETA is gestructureerd rond de ETI-basiscode, ILO-verdragen en lokale wetgeving. SMETA 7.0 organiseert de inhoud in duidelijk omschreven werkplekeisen voor elk inhoudelijk gebied, gecombineerd met een beoordeling van het managementsysteem (MSA) die onderzoekt hoe een locatie de naleving van die eisen waarborgt en handhaaft. De audit wordt uitgevoerd in een 2-pijler- of een 4-pijler-formaat.

Pijler 1 – Arbeidsnormen

De pijler Arbeidsnormen heeft betrekking op de rechten en de behandeling van werknemers op de gecontroleerde locatie. Deze pijler behandelt onder andere de volgende onderwerpen:

• vrijwillig gekozen werk,
• vrijheid van vereniging en het recht op collectieve onderhandelingen,
• veilige arbeidsomstandigheden,
• het verbod op kinderarbeid,
• eerlijke en wettige lonen en arbeidsvoorwaarden,
• werktijden,
• het verbod op discriminatie,
• reguliere werkgelegenheid en
• Het verbod op harde of onmenselijke behandeling.

Externe auditors verifiëren deze gebieden door middel van documentenonderzoek, inspectie ter plaatse en vertrouwelijke interviews met werknemers.

Pijler 2 – Gezondheid en veiligheid

De pijler Gezondheid en Veiligheid richt zich op de fysieke omstandigheden waaronder het werk wordt uitgevoerd. Het omvat onder andere:

• risicobeoordelingen,
• veiligheid van machines en apparatuur,
• Beheer van chemische en gevaarlijke materialen,
• brandveiligheid en noodparaatheid,
• persoonlijke beschermingsmiddelen,
• training van werknemers,
• omstandigheden in slaapzalen en kantines, indien van toepassing en
• Toezicht op de arbeidsgezondheid.

Documentair bewijsmateriaal wordt ondersteund door inspecties ter plaatse en interviews met werknemers.

Pijler 3 – Milieu (4-pijler audits)

De pijler Milieu onderzoekt het beheer van de milieu-impact van de locatie. In het 2-pijlermodel wordt dit onderdeel op een vereenvoudigd niveau behandeld; in de 4-pijleraudit is de volledige module Milieu van toepassing. Deze module behandelt de volgende onderwerpen:

• vergunningen en wettelijke naleving,
• afval- en afvalwaterbeheer,
• emissies naar de lucht,
• energie- en waterverbruik,
• omgang met gevaarlijke stoffen en
• het bestaan van milieubeleid en -doelstellingen.

Pijler 4 – Bedrijfsethiek (4-pijler audits)

De pijler Bedrijfsethiek behandelt hoe de gecontroleerde organisatie zich gedraagt in haar commerciële relaties. Het omvat de volgende onderwerpen:

• anti-omkopings- en anti-corruptiebeleid,
• belangenconflicten,
• eerlijke zakelijke praktijken,
• intellectuele eigendom en vertrouwelijkheid en
• waar relevant — bredere mensenrechtenverplichtingen die verder reiken dan de werkplek zelf.

Beoordeling van managementsystemen (MSA)

Een belangrijke verandering die SMETA 7.0 introduceert, is de Management Systems Assessment (MSA), een evaluatie met een vaste reikwijdte van het beleid, de procedures en de routines die de locatie gebruikt om de naleving van de regelgeving in de loop der tijd te waarborgen. De MSA weerspiegelt een verschuiving in de nadruk van eenmalige conformiteitscontroles naar een evaluatie van de onderliggende processen die consistente, herhaalbare prestaties ondersteunen. Dit helpt auditgebruikers onderscheid te maken tussen geïsoleerde bevindingen en zwakke punten in de manier waarop een locatie wordt bestuurd.

Bevindingen en de categorie 'Vereiste gezamenlijke actie' (CAR)

De bevindingen van SMETA worden gecategoriseerd op ernst en type, waardoor auditors en belanghebbenden onderscheid kunnen maken tussen niet-nalevingen, opmerkingen en goede voorbeelden.

SMETA 7.0 introduceert een nieuwe classificatie – Collaborative Action Required (CAR) – voor problemen die een enkele locatie of leverancier redelijkerwijs niet zelfstandig kan oplossen, zoals structurele loonkloven of sectorbrede risico's op kinderarbeid. CAR-bevindingen zijn bedoeld om aan te geven waar kopers, leveranciers en andere belanghebbenden moeten samenwerken in plaats van het probleem te behandelen als een eenzijdige non-conformiteit van een leverancier.

Auditfrequentie en -planning

Volgens de bijgewerkte Sedex-richtlijnen die in 2026 zijn aangenomen, wordt SMETA-auditinformatie over het algemeen als actueel beschouwd gedurende 24 maanden. Sedex schrijft echter geen verplichte frequentiematrix voor audits voor. De timing van vervolgcontroles wordt doorgaans bepaald door de eisen van de koper en risicogebaseerde verwachtingen. Organisaties moeten daarom rekening houden met de ouderdom van de auditinformatie bij het evalueren van de huidige situatie op locatie.

Sedex stimuleert het gebruik van semi-aangekondigde audits en vereist een rechtvaardiging in gevallen waarin voor aangekondigde audits wordt gekozen.

Sedex zelfbeoordelingsvragenlijst (SAQ)

Voorafgaand aan een audit op locatie vullen de deelnemende bedrijven de Sedex Self-Assessment Questionnaire (SAQ) in op het Sedex-platform. De SAQ bevat gestructureerde informatie over de bedrijfsvoering, het personeel en het management van de locatie. Deze informatie vormt de basis voor de auditplanning en draagt bij aan het voortdurende due diligence-onderzoek van de koper tussen de auditcycli door.

Sedex SMETA: Doelgroepen en toepassingsgebieden

SMETA is sectoronafhankelijk en wordt gebruikt voor vrijwel elke categorie goederen en diensten die via wereldwijde toeleveringsketens worden vervoerd. Het is met name relevant voor:

• Productielocaties waar consumentengoederen worden vervaardigd. De textiel- en kledingindustrie, schoenenindustrie, elektronica-industrie, speelgoedindustrie, huishoudelijke artikelen, schoonmaakmiddelen en verpakkingsindustrie gebruiken SMETA-audits om inzicht te krijgen in de sociale en milieurisico's die voortvloeien uit arbeidsintensieve productie en complexe toeleveringsketens. Het Sustainable Supply Chain Initiative (SSCI) van het Consumer Goods Forum heeft de SMETA 7.0-auditmethodologie officieel erkend.
• Voedsel- en drankproducenten SMETA gebruikt sectoren zoals de primaire landbouw, de verwerking en de productie van verpakte voedingsmiddelen om de arbeidsomstandigheden voor zowel vaste als seizoensgebonden werknemers aan te tonen.
• Dienstverleners en logistieke operators — opslag, schoonmaak, beveiliging, contractcatering en transport — gebruiken SMETA om inzicht te krijgen in vaak uitbestede en verspreide personeelsbestanden.
• Fabrikanten van originele apparatuur (OEM's) en c contractfabrikanten in de automobiel-, elektronica- en industriële goederensector Steeds vaker worden SMETA-audits opgenomen als onderdeel van de leverancierskwalificatie.

De methodologie ondersteunt weloverwogen beslissingen van inkoopteams, duurzaamheidsafdelingen en het senior management. Een SMETA-audit leidt op zichzelf niet tot verbeteringen bij een leverancier; het biedt betrouwbare, vergelijkbare informatie waarop inkopers en leveranciers actie kunnen ondernemen. Voor multinationale leveranciers vermindert de mogelijkheid om één SMETA-audit te laten uitvoeren die door veel klanten wordt geaccepteerd, de dubbelingen en de cumulatieve kosten van overlappende sociale audits.

Sedex SMETA versus andere sociale auditnormen

Gedeelde stichtingen met andere ethische handelssystemen

SMETA is een van de vele veelgebruikte auditsystemen voor sociale naleving. Ze zijn allemaal gebaseerd op de ILO-verdragen en de VN-richtlijnen inzake bedrijven en mensenrechten. De verschillen zitten in de governance, het eigenaarschap van het systeem, de rapportageplatforms en de mate waarin de resultaten worden gepresenteerd als een auditrapport (zoals bij SMETA) of als een beoordeeld resultaat of certificaat.

amfori BSCI

De amfori Business Social Compliance Initiative (BSCI)-audit wordt beheerd door amfori, een in Brussel gevestigde brancheorganisatie. Net als SMETA is de BSCI-audit gebaseerd op internationaal erkende normen voor arbeid en mensenrechten, maar de beoordeling ervan is gebaseerd op de amfori BSCI-gedragscode en wordt gedeeld via het eigen platform van amfori in plaats van via Sedex. SMETA en amfori BSCI bestrijken overlappende, maar niet identieke, onderwerpen en maken gebruik van verschillende platforms, beoordelingsmethoden en netwerken van belanghebbenden; ze worden vaak naast elkaar gebruikt in plaats van als gelijkwaardig te worden beschouwd.

SA8000

SA8000, uitgegeven door Social Accountability International (SAI), is een certificeerbare norm voor sociaal management, geen auditmethodologie. Het vereist dat een organisatie een gedocumenteerd systeem implementeert en onderhoudt dat de elementen van SA8000 behandelt – vergelijkbare onderwerpen als SMETA – en dat zij een geaccrediteerde certificering door een derde partij ondergaat. SA8000 en SMETA behandelen overlappende onderwerpen, maar gebruiken fundamenteel verschillende borgingsmechanismen; SA8000 levert een certificaat op, SMETA een auditrapport.

Gedragscode van de Responsible Business Alliance (RBA)

De RBA-gedragscode, beheerd door de Responsible Business Alliance, wordt voornamelijk gebruikt in de elektronicasector en wordt gevalideerd via het Validated Assessment Program (VAP). Organisaties kunnen de resultaten van beide programma's gebruiken als onderdeel van bredere due diligence-activiteiten, maar de methodologieën blijven verschillend.

Onderscheid van managementsysteemnormen

SMETA moet niet worden verward met certificeringen van managementsystemen zoals ISO 45001 (systemen voor het beheer van gezondheid en veiligheid op het werk) of ISO 14001 (milieumanagementsystemen). Deze normen specificeren de eisen voor een managementsysteem dat een organisatie implementeert en dat onafhankelijk kan worden gecertificeerd door een geaccrediteerde certificeringsinstantie. SMETA is daarentegen een auditmethode op locatie die de omstandigheden en managementpraktijken beoordeelt aan de hand van de ETI-basiscode en de lokale wetgeving op een bepaald moment. Veel organisaties gebruiken SMETA naast ISO 45001, ISO 14001 en ISO 9001 om tegemoet te komen aan de overlappende maar toch verschillende verwachtingen van belanghebbenden.