De energie-efficiëntie verbeteren - wat vereist ISO 50001?

INHOUD

• Wat betekent energie-efficiëntie?
• Energie-efficiëntie in een organisatie
• Standaardvereisten voor het meten van kengetallen
• Implementatie van energie-efficiëntiemaatregelen
• Verbetering van de energie-efficiëntie - Conclusie

Wat betekent energie-efficiëntie?

Volgens de populaire ISO 50001-norm voor een energiebeheersysteem is de definitie van energie-efficiëntie als volgt:

Om fysische redenen is de waarde van deze relatie, die kan worden weergegeven als een quotiënt, altijd < 1. De teller (gerealiseerde output) en noemer (gebruikte energie) van het quotiënt zijn duidelijk gedefinieerd en meetbaar. Hoe kleiner de waarde, hoe slechter de efficiëntie.

Energie-efficiëntie verwijst naar processen en maatregelen die gericht zijn op het minimaliseren van het energieverbruik van apparaten, systemen of processen. Het gaat hierbij niet alleen om het verminderen van het energieverbruik, maar ook om het minimaliseren van energieverliezen en het optimaliseren van het gebruik.

Als je het onderwerp "verbetering van de energie-efficiëntie" vanuit het perspectief van de norm wilt benaderen, moet je kijken naar de meetbare resultaten van energie-efficiëntie: het meten van de bereikte prestaties en de energie die wordt gebruikt om ze te bereiken.

Energie-efficiëntie in een organisatie

Als je in de ISO-norm zoekt naar een specifieke vereiste om de energie-efficiëntie te verbeteren, zul je er geen vinden. Een dergelijke vereiste is echter indirect te vinden in de definitie van het verbeteren van energiegerelateerde prestaties*.

*"Verbetering van de meetbare resultaten van energie-efficiëntie of energieverbruik in verhouding tot de energie-input, vergeleken met de energie-uitgangssituatie".

Volgens Clausule 10.2 "Continue verbetering" vereist de norm dat de organisatie continue verbetering van energiegerelateerde prestaties aantoont - en dus ook energie-efficiëntie, aangezien dit een integraal onderdeel is van energiegerelateerde prestaties. Dit kan bijvoorbeeld worden bereikt door het gebruik van energie-efficiënte technologieën, de optimalisatie van processen of door werknemers te trainen en bewust te maken van het gebruik van energie.

De resultaten worden gemeten met energieprestatie-indicatoren. Ze zijn een "maat of eenheid van energiegerelateerde prestaties zoals gedefinieerd door de organisatie", die kunnen worden uitgedrukt als een zuiver getal, een verhouding of een model. Hun waarde heeft betrekking op een specifiek tijdstip of een specifieke periode.

Standaardvereisten voor het meten van kengetallen

De eisen voor het meten van de relevante kengetallen zijn te vinden in clausule 6 van ISO 50001.

Clausule 6.2 bevat eisen voor de energiedoelstellingen van een bedrijf. In onze context is het vooral belangrijk dat deze doelstellingen meetbaar zijn en dat er rekening wordt gehouden met de locaties met een significant energieverbruik ( SEU). Energiegebruik is de standaardterm voor de "toepassing van energie". Dit verwijst naar het eindgebruik van energie voor bijvoorbeeld apparaten, machines, warmte- en lichtopwekking, IT-toepassingen of transport.

Clausule 6.3 bevat de eisen voor het ontwikkelen en uitvoeren van een energiebeoordeling. Dit vereist de analyse van het huidige en vroegere energiegebruik en energieverbruik op basis van metingen en andere gegevens, die op hun beurt de basis vormen voor het bepalen van de SEU. Op deze locaties moeten de relevante variabelen en de huidige energiegerelateerde prestaties worden bepaald, die essentieel zijn voor het verbeteren van de meetbare resultaten van energie-efficiëntie.

Dit geldt ook voor de mensen die het hoofdverbruik kunnen beïnvloeden. Daarnaast moeten het toekomstige energiegebruik en energieverbruik worden geschat.

Artikel 6.4 vereist de bepaling van energieprestatie-indicatoren (EnPI) die geschikt zijn voor het meten en bewaken van de energiegerelateerde prestaties van het bedrijf en voor het aantonen van de verbetering van energiegerelateerde prestaties. De vastgestelde waarden moeten worden vergeleken met die van de energie-uitgangssituatie.

Artikel 6.5 vereist de vaststelling van een energiebasislijn (EnB) op basis van de energiebeoordeling. De energiebasislijn wordt gedefinieerd als "kwantitatief referentiepunt(en) als basis voor een vergelijking van energiegerelateerde prestaties". Er moet voor worden gezorgd dat de gekozen periode representatief is voor de bedrijfsactiviteit.

Voor variabelen die een significante invloed hebben op de energiegerelateerde prestaties, moet onder bepaalde omstandigheden een zogenaamde normalisatie worden uitgevoerd tussen de EnB-waarden en de huidige EnPI-waarden. Dit is het aanpassen van gegevens om energiegerelateerde prestaties uit het verleden en het heden met elkaar te kunnen vergelijken.

Clausule 6.6 richt zich op de planning voor het verzamelen (meten) van gegevens en de juiste uitvoering van de planning. De nadruk ligt hier op het bepalen van de gegevens die nodig zijn voor het bewaken van de hoofdkenmerken en hoe vaak en op welke manier de te bewaren gegevens (gedocumenteerde informatie) moeten worden verzameld.

Implementatie van energie-efficiëntiemaatregelen

De gegevens en meetwaarden die zijn verzameld op locaties met een aanzienlijk energieverbruik vormen de basis voor de evaluatie van energie-efficiëntie. Om de meetbare resultaten te verbeteren, moeten nu geschikte efficiëntiemaatregelen worden ontwikkeld en geïmplementeerd. De eisen voor de implementatie van dergelijke maatregelen worden uiteengezet in clausule 8. Het is echter aan het bedrijf zelf om te beslissen welke organisatorische en technische maatregelen het neemt om de energie-efficiëntie systematisch te verhogen.

Investeringen in het bedrijf moeten economisch zinvol zijn.

Naast het optimaliseren van processen en efficiënter gebruik van energie in de dagelijkse bedrijfsvoering, is de aanschaf van nieuwe en vervanging van energieverbruikende apparaten, machines en andere componenten van centraal belang. Een dergelijke energiegerelateerde investering moet echter ook vanuit financieel oogpunt zinvol zijn. Het is daarom raadzaam om een erkende methode te gebruiken bij het evalueren van de economische efficiëntie.

EN 17463 (VALERI)

In Europa biedt EN 17463 (VALERI), richtlijnen voor de evaluatie van energiegerelateerde investeringen, uitgebreide nuttige richtlijnen voor de economische haalbaarheid van energiegerelateerde investeringen.

Een aantal Europese bedrijven is verplicht om de economische haalbaarheid van dergelijke investeringen aan te tonen door middel van een geaccrediteerde audit in overeenstemming met EN 17463:2021. De Europese norm kan echter ook een stimulans zijn voor kleinere bedrijven of als praktische gids dienen om hun investeringsbeoordelingen te herzien en te verbeteren, ongeacht de wettelijke verplichtingen.

ISO 50005 - Energie-efficiëntie in het MKB

De ISO 50005-norm, die specifiek van toepassing is op kleine en middelgrote ondernemingen, definieert verbeterde energiegerelateerde prestaties ook als een verbetering van de energie-efficiëntie of het energieverbruik in relatie tot het energieverbruik. Er wordt echter altijd verwezen naar de overkoepelende energiegerelateerde prestatie, bijvoorbeeld bij het meten van EnPI.

De norm, die is ontworpen als een volwassenheidsmodel, stelt daarom geen specifieke eisen voor het verhogen van de energie-efficiëntie in de zin van een meetbare verbetering van de energie-efficiëntieresultaten, maar doet algemene uitspraken over energie-efficiëntie in de vier fasen van het volwassenheidsmodel.

Inzicht in andere normen voor energie-efficiëntie

Naast de genoemde normen zijn er tal van andere normen en wettelijke voorschriften die zijn opgesteld om het energieverbruik en de impact op het milieu te verminderen. Ze stellen minimumeisen aan de energie-efficiëntie van producten en diensten en zijn daarom een belangrijk onderdeel van de strategie om klimaatverandering tegen te gaan.

Inzicht in deze normen en richtlijnen is cruciaal voor bedrijven en consumenten om weloverwogen beslissingen te kunnen nemen over de aankoop en het gebruik van producten en diensten die hun energieverbruik en milieu-impact beïnvloeden. Zonder normen en standaarden zou het moeilijk zijn om de vooruitgang op het gebied van energie-efficiëntie te meten en te volgen. Ze zijn daarom een onmisbaar hulpmiddel om de wereldwijde Sustainable Development Goals te bereiken.

Energie-efficiëntie verbeteren - Conclusie

Een energiebeheersysteem conform ISO 50001 ondersteunt bedrijven bij het systematisch identificeren van potentiële energiebesparingen, het verlagen van kosten en het verankeren van energie-efficiëntie in het bedrijf op de lange termijn. De vereisten voor het verbeteren van de energie-efficiëntie zijn echter nogal verborgen in de ISO-norm. De gebruiker moet de mentale sprong maken naar de vereisten voor het verbeteren van energiegerelateerde prestaties in Clausule 10.2, wat een onmisbaar onderdeel is van het continue verbeteringsproces.

Energie-efficiëntiebeheer speelt hier een centrale rol en levert een belangrijke bijdrage aan het verminderen van de impact op het milieu en het verhogen van de energie-efficiëntie in de economie. Dit kan worden bereikt door zowel technische als organisatorische maatregelen die een efficiënter energiegebruik in werkprocessen bepalen. Milieubewust gedrag van werknemers heeft ook een merkbare invloed op het energieverbruik, dat moet worden ondersteund door training en bewustmaking.

DQS - u kunt op ons vertrouwen

DQS is de oudste en meest ervaren dienstverlener voor de beoordeling en certificering van managementsystemen en -processen in Duitsland. Profiteer van onze wereldwijde reputatie voor uw succes. Wij geven internationaal erkende certificaten uit op basis van geaccrediteerde procedures. Alleen al in Duitsland ondergaan we op bijna 100 dagen per jaar inspecties en getuigenissen van de Duitse accreditatie-instantie (DAkkS) en andere systeemaanbieders.

Onze ervaren auditors controleren altijd onpartijdig, onafhankelijk en op de juiste manier. Onze claim begint waar de controlelijsten ophouden. Geloof ons op ons woord.

Vertrouwen en expertise

Onze teksten en brochures worden uitsluitend geschreven door onze normexperts of ervaren auditors. Als je vragen hebt over de inhoud of onze diensten, horen we graag van je.